12.

12

Przeszłość – Brix Sterling

Wiosenny wiatr niósł ze sobą zapach kwitnących akacji i wilgotnej ziemi, a promienie słońca przeciskały się przez pierwsze liście buków, tworząc na ziemi mozaikę światła i cienia. Brix Sterling, wtedy siedemnastolatka, siedziała na drewnianej ławce w parku miejskim, z jedną nogą podciągniętą pod siebie, drugą opartą na bruku. Na jej prawym ramieniu, mocno zaciskając stopy w materiał koszuli w kolorze musztardowym, spoczywała Pipi – żółta papuga nierozłączka, której pierze w odcieniach słonecznika i kremu błyszczało w słońcu.

Pipi wyginała szyję w niemożliwym kącie, czarny dziób otwierając i zamykając w rytmie, który Brix już dobrze znała – oznaka zbliżającej się wokalizacji.

— Brzdęk! – wykrzyknęła papuga, a jej głos, przypominający dźwięk dzwonka do drzwi zmieszany z gwizdem, rozszedł się po alejce.

Brix parsknęła śmiechem, odgarniając czarne włosy, które wiatr przyniósł jej na twarz.

— To nie jest brzdęk, Pipi. To dzwonek. Dzwonek.

— Brzdęk! – powtórzyła papuga, zadowolona z siebie, i zaczęła obsypywać się drobnymi piórkami, które unosiły się w słonecznym promieniu jak pył złota.

Brix oparła się o oparcie ławki, czując, jak drewno, rozgrzane przez słońce, przekazuje ciepło przez materiał jej bluzki. Zamknęła oczy na moment, pozwalając wiosennemu słońcu ogrzać powieki, i poczuła ten znajomy, nieuchwytny smutek, który od czasu do czasu nachodził ją w takich chwilach – gdy była sama, gdy świat wokół zwalniał na tyle, by pozwolić myślom się rozpełznieć.

Otworzyła oczy i spojrzała na dłonie. Długie, szczupłe palce, paznokcie pomalowane na żółto – nie ten odcień, który nosiły jej koleżanki z klasy, coś bardziej cytrynowego, bardziej odważnego. Tak jak ona sama, jak chciałaby być postrzegana: odważna, pełna życia, nie do zatrzymania.

Ale pod tym wszystkim – pod tą musztardową koszulą, pod tym żółtym lakierem, pod głośnym śmiechem, którym odpowiadała na żarty w szkole – czuła się niewidzialna. Nie w taki sposób, w jaki nikt by jej nie zauważył – przeciwnie, ludzie zwracali na nią uwagę, uśmiechali się, zapraszali do stołu w kantynie. Ale to była uwaga skierowana na maskę, na postać, którą odgrywała, na to, co było łatwe do polubienia.

Nikt nie widział tej części, która siedziała teraz na ławce, z papugą na ramieniu, wpatrując się w dłonie i zastanawiając, czy kiedykolwiek ktoś naprawdę ją zrozumie.

— Głupiutka? – zapytała Pipi, nagle nachylając głowę tak blisko twarzy Brix, że czuła ciepły oddech ptaka.

Brix uśmiechnęła się, ten prawdziwy uśmiech, który sięgał oczu.

— Nie, Pipi. Tylko... myślę.

— Myślę! – powtórzyła papuga, jakby to było najdziwniejsze słowo, jakie kiedykolwiek usłyszała, i zaczęła skakać w miejscu, machając skrzydłami w rytm własnej, wewnętrznej melodii.

Brix rozejrzała się po parku. Był to nieduży skwer, otoczony przez bloki z wielkiej płyty, które z daleka wyglądały jak szare, betonowe monolity, ale z bliska okazywały się domami – z firankami w oknach, z doniczkami na parapetach, z głośnikami wystawionymi na zewnątrz, z których w ciepłe dni płynęła muzyka. Na ławkach siedzieli starsi ludzie, młode matki z wózkami, grupki nastolatków, którzy palili papierosy i udawali, że są starsi, niż byli naprawdę.

Brix znała to miejsce. Znała każdą ścieżkę, każde drzewo, każdą dziurę w chodniku, którą trzeba było omijać, gdy jechało się rolkami. Dorastała tutaj, w małym mieszkanku z dziadkami, w bloku przy ulicy Akacjowej 12, na czwartym piętrze, z widokiem właśnie na ten park.

Pamiętała pierwszy dzień w tym mieszkaniu. Miała pięć lat, trzymała za rękę babcię Zoyę – wysoką, krągłą kobietę o srebrzystych włosach zawsze upiętych w kok, z głośnym, ciągłym głosem, który wypełniał każde pomieszczenie, w którym się znajdowała. Za nimi szedł dziadek Aiden – chudy, zgarbiony mężczyzna z ciemnymi, przenikliwymi oczami i zawsze nieco zbyt długimi paznokciami, który mówił rzadko, ale gdy już otworzył usta, jego słowa były jak małe nożyki – precyzyjne, często bolesne, zawsze prawdziwe.

— To będzie twój pokój, Briksiu – powiedziała babcia Zoya, otwierając drzwi do niewielkiego pomieszczenia z oknem wychodzącym na park. – Zobaczysz, bardzo ci się spodoba. Postawimy tu łóżeczko, stolik, a na ścianie powiesimy obrazek z sarenką.

Brix stała w progu, trzymając w ramionach pluszowego królika – jedynego towarzysza, który przetrwał przeprowadkę z poprzedniego mieszkania, tego, w którym mieszkała z mamą. Pamiętała jeszcze zapach tego mieszkania – wanilię i coś słodkiego, co zawsze unosiło się w powietrzu, gdy mama piekła ciasto. Pamiętała dźwięk jej głosu – cichy, trochę zmęczony, ale zawsze ciepły, zawsze dla niej.

Mama zmarła trzy miesiące wcześniej. Wypadek rowerowy. Jechała do pracy, jak co dzień, i kierowca, który nie zauważył czerwonego światła, nie zauważył też jej. Brix była w przedszkolu, gdy to się stało. Pamiętała tylko, że pewnego dnia babcia Zoya przyszła odebrać ją zamiast mamy, i że babci twarz wyglądała inaczej – była na niej jakaś sztywność, jakaś powaga, której mała Brix nigdy wcześniej nie widziała.

— Gdzie mama? – zapytała wtedy.

Babcia Zoya uklęknęła przed nią, w jej dużych dłoniach znalazły się policzki Brix, i powiedziała cicho, głosem, który drżał:

— Mamusia musiała odejść, Briksiu. Odeszła do aniołków. Ale ja jestem tu. Dziadek jest tu. Zawsze będziemy.

Brix pamiętała, że nie płakała. Stała tylko, patrząc na babcię, i czuła, że coś w niej się zamknęło, jakby ktoś zasunął ciężką zasłonę wewnątrz jej klatki piersiowej. Potem przyszedł czas płaczu, ale to było później, w nocy, gdy leżała w nowym łóżku w nowym pokoju i słyszała, jak babcia Zoya szlocha za ścianą w kuchni.

Ojciec. O tym wiedziała mniej. Wiedziała tylko to, co dziadkowie jej powiedzieli, gdy miała dwanaście lat i zaczęła zadawać więcej pytań. Że był młody, że nie był gotowy, że zniknął, gdy jej matka była w ciąży. Że nigdy nie próbował się skontaktować, nigdy nie pytał o nią. Brix nauczyła się nie myśleć o nim. Był pustym miejscem tam, gdzie powinien być ktoś – nie ból, po prostu nic.

Teraz, mając siedemnaście lat, żyła w małym mieszkaniu z dziadkami. Dzieliła z nimi codzienność – poranne śniadania, podczas których babcia Zoya nieustannie mówiła, a dziadek Aiden czytał gazetę, co jakiś czas wypowiadając suchy komentarz; wieczorne oglądanie telewizji, gdy babcia zasypiała w fotelu, a dziadek przeskakiwał kanały z wyrazem znudzenia; weekendowe zakupy, podczas których babcia zawsze kupowała za dużo jedzenia, "na wszelki wypadek", a dziadek narzekał, że lodówka pęknie.

Było ciepło. Było bezpiecznie. Ale Brix czuła, że czegoś jej brakuje, jakby mieszkała w domu, w którym wszystkie drzwi były otwarte, ale żadne nie prowadziły do pokoju, w którym mogłaby być całkowicie sobą.

Pipi zaczęła gwizdać melodyjkę, którą Brix nauczyła ją miesiąc temu – uproszczoną wersję jakiejś piosenki radiowej. Papuga wykonywała ją z zadziwiającą precyzją, głowa kołysząca się w rytm, małe, ciemne oczka błyszczące zadowoleniem.

— Dobra robota, dziewczyno – mruknęła Brix, sięgając do kieszeni kurtki po orzeszka ziemnego. – Chcesz nagrodę?

Pipi natychmiast przestała gwizdać, cała uwaga skoncentrowana na dłoni Brix. Papuga wykonywała mały, niecierpliwy taniec na miejscu, skrzydła rozpościerając i opadając w szybkim rytmie.

— Prosimy ładnie – upomniała Brix, ale z uśmiechem.

— Piii-prooo-szę! – zapiszczała Pipi, a potem, jakby to było za mało: – Kochana Pipi! Pipi dobra! Orzeszek dla Pipi!

Brix parsknęła śmiechem, nie mogąc się powstrzymać. To było jedno z jej ulubionych zdań papugi – połączenie słów, którego nigdy nie uczyła jej świadomie, powstałe z przypadkowych rozmów, z fragmentów zdań usłyszanych w telewizji, z nagłych skojarzeń ptasiego mózgu.

— Tak, jesteś dobra – powiedziała Brix, w końcu podając orzeszka. – Jesteś najlepszą papugą na całym świecie.

Pipi chwyciła orzeszka w dziób, obróciła go z boku na bok, oceniając, a potem zaczęła go obierać z łupiny, jednocześnie utrzymując równowagę na ramieniu Brix z niezwykłą gracją.

Brix oparła się o oparcie ławki, patrząc na drzewa. Akacje były w pełnym rozkwicie, ich białe grona kwiatów wisiały jak opadające fale, a zapach – ten słodki, prawie mdły aromat – unosił się w powietrzu, mieszając się z zapachem świeżo skoszonej trawy.

To był jeden z tych dni, które powinny być idealne. Słońce, ciepło, wolne popołudnie po szkole, ulubiona papuga na ramieniu. A jednak Brix czuła to charczące pustkowie w klatce piersiowej, to pragnienie czegoś, czego nie potrafiła nazwać.

Pomyślała o dziadkach. O babci Zoyi, która rano, gdy Brix wychodziła do szkoły, wciskała jej do ręki kanapkę owiniętą w folię, nawet gdy Brix protestowała, że nie jest głodna, i mówiła: "Jedzenie to miłość, Briksiu. Pamiętaj, jedzenie to miłość." O dziadku Aidnie, który siedział wieczorami w swoim fotelu, czytając książki z pożółkłymi grzbietami, i który raz, gdy Brix miała dziesięć lat i płakała po złamanym nadgarstku, powiedział tylko: "Ból przechodzi. To, co zostaje, to ty", i pogłaskał ją po głowie tak niezgrabnie, jakby rękę miał z drewna.

Byli dla niej dobrzy. Kochali ją. Ale Brix czuła, że między nimi a nią istniała ta sama bariera, która dzieliła ją od wszystkich innych – jakby wszyscy rozmawiali przez szybę, widzieli ją, reagowali na nią, ale nigdy nie mogli jej dotknąć, nigdy nie mogli wejść do środka tam, gdzie naprawdę żyła.

Pipi skończyła jeść orzeszka i zaczęła przeczesywać pióra na skrzydle, wydając ciche, zadowolone dźwięki. Brix podniosła rękę i delikatnie pogłaskała papugę po głowie, czując pod palcami gładką, ciepłą skórę i szorstkie nasady piór.

— Wiesz, Pipi – powiedziała cicho, wiedząc, że papuga nie zrozumie słów, ale potrzebując ich powiedzieć na głos – czasami myślę, że wszyscy myślą, że mnie znają. Że wystarczy mnie zobaczyć, usłyszeć, jak śmieję się głośno, jak opowiadam głupie historie, i już wiedzą, kim jestem. Ale to nieprawda, prawda? To tylko... powierzchnia. Jak woda. Widzisz odbicie, ale nie to, co jest pod spodem.

Pipi przechyliła głowę, jedno oko skierowane na Brix, drugie na drzewo za jej plecami. To była jedna z rzeczy, które Brix uwielbiała w papugach – ten sposób, w jaki patrzyły na świat, jakby zawsze widziały coś więcej, jakby wiedziały sekrety, których ludzie nie potrafili dostrzec.

— Powierzchnia! – powtórzyła Pipi nagle, głosem, który brzmiał jak echo własnych słów Brix, i zaczęła skakać wzdłuż jej ramienia, od barku do łokcia i z powrotem, machając skrzydłami dla zachowania równowagi.

Brix roześmiała się, ten dźwięk rozchodzący się po parku, przyciągając spojrzenia przechodniów. Ale śmiech ten nie dotarł do jej oczu, przynajmniej nie tych wewnętrznych, tych, które patrzyły na nią z głębi, gdy była sama ze sobą.

Wspomniała na dzień, gdy dowiedziała się o śmierci matki. Nie pamiętała samego wypadku, oczywiście – była za mała. Ale pamiętała atmosferę, która go otaczała, jak mgła, która nigdy się nie rozproszyła. Pamiętała, jak babcia Zoya przestała śpiewać przy gotowaniu, na kilka tygodni, może miesięcy – a później śpiewała głośniej niż kiedykolwiek, jakby próbując zagłuszyć ciszę, która się wkradła. Pamiętała, jak dziadek Aiden patrzył na nią dłużej niż zwykle, z tym dziwnym, niemal badawczym wyrazem twarzy, jakby szukał w niej czegoś, czego nie mógł znaleźć.

I pamiętała – to było najdziwniejsze, najbardziej niepokojące – że sama czuła się... obco. Jakby w jej własnym ciele mieszkała ktoś inna, jakby spoglądała na świat przez oczy, które nie do końca były jej własne. To uczucie minęło, stopniowo, z miesiącami i latami, ale nigdy całkowicie. Zawsze tam było, w tle, jak cichy szum radia nastawionego na pustą częstotliwość.

Pipi przestała skakać i usiadła spokojnie, przyciskając się do szyi Brix. Papuga to robiła czasem, gdy wyczuwała zmianę nastroju – przylegała ciepłym, pulsującym ciałem, jak mały kompres na rany, których nie widać.

— Dziękuję – wyszeptała Brix, głaszcząc papugę.

Wspomniała na ostatnią rozmowę z dziadkiem Aidenem. To było dwa dni temu, przy śniadaniu. Babcia Zoya była w łazience, a Brix i dziadek siedzieli naprzeciwko siebie przy kuchennym stole, on nadal rozwiązywanym krzyżówką, ona jedząc jogurt z owocami.

— Dziadek – zaczęła, nie wiedząc jeszcze, co chce powiedzieć, tylko czując, że musi coś powiedzieć.

— Mmm? – mruknął, nie podnosząc wzroku z gazety.

— Czy ty... czy ty kiedykolwiek myślisz o mamie?

Dłonie dziadka zamarły na moment, ołówek zawisł nad krzyżówką. Potem ruch wznowił się, powoli, celowo, jakby nic się nie stało.

— Myślę – powiedział cicho. – Codziennie.

— Ja też – szepnęła Brix.

Dziadek podniósł wzrok. Jego ciemne oczy, te same, które kiedyś patrzyły na nią z taką dziwną intensywnością, spotkały się z jej wzrokiem. W nich dostrzegła coś, czego nie widziała od lat – nie smutku, nie żalu, ale rozpoznanie. Jakby w tej jednej chwili, bez słów, oboje wiedzieli, że noszą w sobie tę samą pustkę, ten sam kształt braku.

— Brix – powiedział dziadek, i jego głos brzmiał inaczej, miękko, prawie nieznajomo – nie musisz być zawsze wesoła. Wiesz o tym, prawda?

Pytanie uderzyło w nią jak cios w solar plexus. Czuła, jak powietrze wydostaje się z płuc, jak twarz zaczyna płonąć, jak oczy szkliwią się łzami, których nie chciała tam być.

— Ja... ja nie wiem, o czym mówisz – wyszeptała.

Dziadek patrzył na nią jeszcze przez chwilę, z tym dziwnym, niemal żałosnym wyrazem twarzy, potem skinął głową, jakby przyjmując coś do wiadomości, i wrócił do krzyżówki.

— Oczywiście – mruknął. – Zapomnij, co powiedziałem.

Ale Brix nie mogła zapomnieć. Słowa dziadka kołatały jej w głowie przez dwa dni, pojawiały się w najmniej oczekiwanych momentach – podczas lekcji matematyki, gdy patrzyła przez okno na chmury; podczas obiadu, gdy babcia Zoya opowiadała o sąsiadce z drugiego piętra; podczas snu, gdy przekręcała się z boku na bok, szukając pozycji, w której myśli przestaną ją gonić.

Nie musisz być zawsze wesoła.

Jak dziadek to wiedział? Jak mógł wiedzieć, skoro nigdy nie pokazywała tej strony siebie, skoro była tak staranna, tak dokładna w budowaniu tej maski radości, tej powłoki energii, która chroniła ją przed spojrzeniami, przed pytaniami, przed prawdą?

A może właśnie dlatego wiedział. Bo sam nosił podobną maskę. Bo w jego suchych komentarzach, w jego ironicznym dystansie, w jego rzadkich, precyzyjnych słowach kryła się ta sama strategia przetrwania – nie dawać się poznać, nie pokazać słabości, nie pozwolić, by ktokolwiek zobaczył, co jest naprawdę.

Pipi zaskrzeczała cicho, przyciskając się mocniej do szyi Brix, jakby wyczuwając zmianę w jej oddechu, w napięciu mięśni.

— Wszystko dobrze, mała – szepnęła Brix, głaszcząc papugę. – Wszystko dobrze. Po prostu... myślę.

Myślała o wielu rzeczach. O tym, jak wyglądałaby jej matka, gdyby żyła – czy miałaby siwe włosy, jak babcia Zoya, czy też byłyby ciemne, jak jej własne? Czy miałaby ten sam śmiech, który Brix pamiętała z dzieciństwa, ten cichy, trochę chrapliwy, jakby sama z siebie się śmieła? Czy powiedziałaby jej, że nie musi być zawsze wesoła, czy może właśnie ona byłaby tą osobą, która widziałaby przez maskę?

Myślała też o przyszłości. O tym, co będzie za rok, gdy skończy szkołę, gdy będzie musiała podjąć decyzje o studiach, o karierze, o życiu. Czy wtedy też będzie nosić tę maskę? Czy znajdzie kogoś, przed kim nie będzie musiała jej zakładać?

I wreszcie myślała o tym, co powiedział jej dziadek. O tym, jak bardzo pragnęła, by jego słowa były prawdą – by naprawdę nie musiała być zawsze wesoła, by mogła czasem być smutna, zła, zmęczona, przestraszona, i nadal być akceptowana, nadal być kochana.

Ale strach był silniejszy. Strach, że jeśli raz pozwoli sobie na słabość, maska pęknie i nie będzie już niczego, czym mogłaby być, nikogo, kim mogłaby zostać.

Pipi nagle poderwała się z ramienia Brix, rozkładając skrzydła w szerokim, żółtym wachlarzu, i poleciała na najbliższe drzewo, siadając na gałęzi tuż nad głową Brix.

— Hej! – zawołała Brix, zaskoczona. – Co ty robisz, dziewczyno? Wracaj tu!

Ale Pipi tylko skakała z gałęzi na gałąź, coraz wyżej, wydając radosne, triumfalne dźwięki, jakby chciała pokazać całemu parkowi, że potrafi latać, że jest wolna, że świat jest większy niż ramiona jej właścicielki.

Brix patrzyła na nią, z początku zirytowana, potem z uśmiechem, a wreszcie z czymś, co przypominało zazdrość – nie złą, po prostu tęsknotę za czymś, czego sama nie potrafiła nazwać. Za swobodą, którą Pipi właśnie demonstrowała? Za umiejętnością odejścia, gdy tylko zapragnęła? Czy może za czymś głębszym – za autentycznością, za byciem sobą bez maski, bez strachu przed oceną?

Pipi w końcu zniżyła lot, siadając na gałęzi na wysokości oczu Brix, i zaskrzeczała zaczepnie, jakby chciała powiedzieć: "No i co, złapałaś mnie?"

— Głupia papużka – mruknęła Brix, ale z czułością, wyciągając rękę, na którą Pipi natychmiast wskoczyła, wspiegając się na ramię i przyciskając się do szyi.

Siedziały tak przez chwilę, dziewczyna i papuga, w cieple wiosennego słońca, wśród zapachu kwitnących akacji i dźwięków miasta, które żyło swoim życiem gdzieś w tle. Brix czuła bicie serca Pipi, szybkie, niemal wibrujące, przenoszące się na jej własną skórę, i zastanawiała się, czy jej własne serce bije tak samo szybko, czy też jest wolniejsze, cięższe, obciążone czymś, czego nie potrafiła nazwać.

W tym momencie jej telefon zawibrował w kieszeni kurtki. Brix westchnęła, niechętnie sięgając po urządzenie. Była wiadomość od przyjaciółki, Maisy: "Ej, jesteś w parku? Idziemy na lody, dołączysz?"

Brix spojrzała na Pipi, potem na drzewa, na błękitne niebo przebite pierwszymi kłębami chmur. Czuła ten znajomy rozłam – pragnienie samotności, potrzebę towarzystwa, strach przed odrzuceniem, gdy odmówi, strach przed utratą siebie, gdy przyjmie zaproszenie.

W końcu napisała odpowiedź: "Dobra, spotkamy się za 20 min przy fontannie." Wstawiła emotikon uśmiechu, choć sama nie uśmiechała się w tej chwili.

Włożyła telefon z powrotem do kieszeni i spojrzała na Pipi.

— No to lecimy, stara – powiedziała, wstając z ławki. – Czas udawać, że wszystko jest super.

Pipi zaskrzeczała, ale nie powtórzyła słowa. Tylko przycisnęła się mocniej do szyi Brix, jakby próbując przekazać coś, czego nie dało się wyrazić w dźwiękach – jakąś papuzią wersję współczucia, zrozumienia, obecności.

Brix ruszyła ścieżką w kierunku fontanny, ciepło słońca na plecach, ciężar papugi na ramieniu, i ten stały, nieuchwytny ból w klatce piersiowej, który niosła ze sobą jak sekret, którego nie potrafiła zdradzić – nawet sama przed sobą.