104.

104

Teraz

Chłodny listopadowy wiatr smagał po twarzach, gdy trzy kobiety przemieszczały się między rzędami nagrobków. Persephone szła pierwsza, jej kroki były równe i mierzone, jakby każdą stopę umieszczała na ziemi z precyzją godną analityka. Maise podążała krok w krok za nią, jej porcelanowa cera wydawała się jeszcze bardziej blada w szarym świetle listopadowego popołudnia. Brix szła ostatnia, potykając się o własne myśli, jej kolorowy płaszcz pląsał wokół nóg, jaskrawa plama na tle przygaszonej palety cmentarza.

Dokoła rozciągały się rzędy spoczynków ludzi – niektóre zadbane, z świeżymi kwiatami i zapalonymi zniczami, inne zupełnie zaniedbane, z chwastami przedzierającymi się przez szczeliny w kamieniu. Na niektórych grobach widniały ładne figurki aniołków, ich kamienne twarze zwrócone ku niebu, jakby błagały o coś, czego nikt nie mógł im dać. Inne nagrobki były pęknięte, pochylone, z wyblakłymi napisami, które czas zacierał bezlitośnie.

Przyjaciółki przeszły kilkoma alejkami w ciszy. Żadna z nich nie odezwała się słowem od momentu, gdy opuściły grób Eleanor i Everetta Goddess. Słowa wydawały się zbędne, a może po prostu żadna z nich nie potrafiła znaleźć tych właściwych. Szum liści pod stopami był jedynym dźwiękiem oprócz ich oddechów i cichego wycia wiatru między nagrobkami.

W końcu dotarły do miejsca przeznaczenia.

Skromny nagrobek z szarego kamienia wyrastał z ziemi niczym ząb w trawie. Był prosty, bez ozdób, bez aniołków i bez zbędnych ornamentów. Tylko imiona wyryte w kamieniu, litery wypełnione złotą farbą, która z czasem zmatowiała i popękała. Brix zatrzymała się kilka kroków przed nim, jej buty zsunęły się po mokrej trawie, która ustąpiła pod jej ciężarem.

Persephone stanęła z boku, pod drzewem, którego nagie gałęzie rysowały na niebie skomplikowane wzory. Jej ręce pozostały splecione za plecami, palce zaciśnięte, ale jej twarz była maską spokoju. Tylko lekko uniesiona brew zdradzała, że obserwuje, analizuje, rejestruje każdy szczegół. Maise stanęła po drugiej stronie, jej ciemne ubranie stapiało się z cieniem rzuconym przez pobliski pomnik. Jej niebieskie oczy były utkwione w plecach Brix, nieruchome i intensywne.

Brix wzięła głęboki oddech, który wydał się drżeć w jej klatce piersiowej. Jej wzrok powędrował po nagrobku, zatrzymując się na każdym imieniu z osobna.

Zoya.

Aiden.

Margaret.

Trzy imiona. Trzy życia. Trzy historie zakończone w tym samym miejscu, pod tym samym kamieniem.

Jej dłoń uniosła się do włosów – ten nerwowy gest, który znały aż za dobrze. Czarne, falowane kosmyki przeplatały się między jej palcami, gdy Brix skręcała je i rozwijała, skręcała i rozwijała. Ruch był powtarzalny, niemal hipnotyczny, jakby próbowała poprzez ten fizyczny gest uspokoić coś w środku, co nie chciało się uspokoić.

– Nie przyniosłam kwiatów – powiedziała cicho, nie odwracając się do przyjaciółek. Jej głos był chrapliwy, jakby coś drapało ją w gardle. – Nie chciałam.

Wiatr poruszył jej włosami, odsłaniając mały tatuaż papugi na lewym nadgarstku. Ptak wydawał się patrzeć na nagrobek razem z nią, jego atramentne oko nieme w tym miejscu pełnym milczenia.

Persephone milczała. Jej spojrzenie powędrowało od nagrobku do profilu Brix, rejestrując drżenie jej szczęki, sposób, w jaki jej ramiona napięły się pod kolorowym płaszczem. Maise również nie odezwała się słowem, ale jej dłonie, zwykle splecione za plecami, teraz zwisały sztywno wzdłuż ciała, palce lekko zaciśnięte.

Brix zrobiła kolejny krok w stronę nagrobka. Jej but zgniótł opadły liść dębu, który rozsypał się z cichym trzaskiem. Zbliżyła się na odległość wyciągniętej ręki, ale nie dotknęła kamienia. Jej palce drżały przy jej boku, jakby chciały sięgnąć, ale coś je powstrzymywało.

– Zoya – szepnęła, imię babki wydało się obce w jej ustach, jakby należało do kogoś innego. – Dziadek Aiden. I... mama.

Głos jej załamał się na ostatnim słowie. Margaret. Imię matki, która zginęła w wypadku rowerowym, gdy Brix była nastolatką. Obraz, który wracał w snach – telefon, który dzwoni w środku nocy, głos ojca, który drży, słowa, które nie mają sensu, dopóki nie zyskują sensu okropieństwa.

Brix pociągnęła nosem, a jej dłoń zacisnęła się na kosmyku włosów mocniej niż wcześniej. Jej kostki zbielały od napięcia.

– Wiesz, co jest najgorsze? – zapytała, wciąż nie odwracając się. Jej głos był teraz głośniejszy, bardziej chropowaty, jakby coś w niej pękało. – Że ją kochałam. Naprawdę. Kochałam ją, rozumiecie?

Persephone przełknęła ślinę, jej gardło poruszyło się w niemym geście. Maise poruszyła się lekko, jej cień przesunął się po trawie, ale żadna z nich nie przerwała.

– Babcia Zoya – kontynuowała Brix, a w jej głosie pojawiła się nuta czegoś, co mogło być śmiechem, ale brzmiało bardziej jak skowyt. – Ta słodka starsza pani, która piekła ciasteczka z czekoladowymi kropkami. Która opowiadała historie o swoim dzieciństwie, o tym, jak była taka biedna, ale tak bardzo kochała dziadka Aidena. Która... która...

Jej głos urwał, a ramiona zaczęły jej drżeć. Płacz przyszedł nagle, jak burza, która gromadzi się na horyzoncie, zanim uderzy z całą siłą. Najpierw były to pojedyncze łzy, które spłynęły po policzkach, zostawiając mokre ślady na jej jasnej cerze. Potem drżenie wzięło górę nad całym jej ciałem, ramiona trzęsły się, dłonie kurczowo zaciskały na włosach.

– Oszukała nas – wyszeptała, a szept był głośniejszy niż krzyk. – Oszukała wszystkich. Dziadka Aidena, który ją uwielbiał. Mamę, która... która myślała, że ma idealną rodzinę. Mnie.

To ostatnie słowo było niemal niezrozumiałe, zniekształcone przez szloch, który wreszcie wybuchł z jej piersi. Brix runęła na kolana, jej kolorowy płaszcz rozpostarł się wokół niej jak płat jakiejś egzotycznej rośliny na tle szarej trawy i szarego kamienia. Jej dłonie opuściły włosy i zacisnęły się na wilgotnej ziemi, paznokcie wbiły się w błoto, które powstało po ostatnich deszczach.

– Dlaczego? – płakała, jej głos był teraz głośny, przerażony, pełen bólu, który nie chciał być ukryty. – Dlaczego ona to zrobiła? Jak mogła? Jak mogła żyć z tym... z tym kłamstwem przez całe życie?

Persephone zrobiła krok w jej stronę, jej twarz pozostała opanowana, ale coś w jej oczach zdradzało walkę, którą toczyła w środku. Zatrzymała się jednak, jakby wiedziała, że Brix potrzebuje tego momentu, potrzebuje wyrzucić z siebie to, co się w niej gromadziło.

Maise pozostała nieruchoma, jej chłodne spojrzenie utkwione w klęczącej przyjaciółce. Ale jej dłonie, ukryte w kieszeniach płaszcza, drżały lekko, co mogła zauważyć tylko Persephone, która znała każdy szczegół zachowania Maise.

Brix płakała, jej ciało trzęsło się od spazmatycznego szlochu, który wydawał się wyciągać z niej wszystko – każdy dzień uśmiechu, każdy moment, w którym udawała, że wszystko jest w porządku, każdą chwilę, w której jej radość była maską. Teraz maska opadła i została tylko ona – surowa, obolała, zdradzona.

– Nienawidzę jej – szlochała, słowa mieszały się z łkaniem. – Nienawidzę jej za to, co zrobiła. Za to, że nas okłamywała. Że... że sprawiła, że kochałam kogoś, kto wcale nie był tą osobą, którą myślałam.

Jej czoło oparło się o zimny kamień nagrobka. Chłód granitu przeniknął przez jej skórę, ale nie czuła go. Czuła tylko pustkę w klatce piersiowej, która rozszerzała się z każdym oddechem.

– Ale ją kocham – szepnęła, prawie do kamienia, jakby wyznawała sekret, którego nikt nie powinien usłyszeć. – Kocham ją, mimo wszystko. I to... to jest najgorsze. To, że nie mogę przestać.

Persephone w końcu przemówiła, jej głos był cichy, ale stabilny, kotwica w środku sztormu emocji Brix.

– Uczucia nie znikają tylko dlatego, że dowiadujemy się prawdy.

Brix podniosła głowę, jej twarz była mokra od łez, oczy czerwone i opuchnięte. W jej spojrzeniu widać było walkę – gniew mieszał się z miłością, poczucie zdrady z nostalgią za tym, co było przed odkryciem prawdy.

– To niesprawiedliwe – wydusiła z siebie, jej głos drżał. – To wszystko jest tak... tak pieprzenie niesprawiedliwe.

Maise wreszcie się poruszyła. Podeszła do Brix i uklękła obok niej, jej ciemne ubranie natychmiast przemokło od wilgotnej trawy, ale nie zwróciła na to uwagi. Jej dłoń, zwykle chłodna i dystansująca, znalazła się na plecach Brix, delikatna, ale obecna.

– Sprawiedliwość to konstrukcja – powiedziała cicho Maise, jej głos był równy, bez emocji, ale jego brzmienie niosło coś, co mogło być pocieszeniem. – Ludzie są skomplikowani. Robią rzeczy... rzeczy, których nie możemy zrozumieć.

Brix prychnęła, coś pomiędzy śmiechem a szlochem.

– Moja babcia była morderczynią, Maise. Morderczynią. Nie wiem, jak to... jak to pogodzić z tym, że piekła mi najlepsze ciasteczka na świecie.

Maise nie odpowiedziała, ale jej dłoń pozostała na plecach Brix, kołysząc się delikatnie w rytm jej drżącego oddechu.

Persephone stała nad nimi, jej wzrok wędrował od nagrobku do klęczących przyjaciółek. Jej umysł pracował, analizował, łączył fakty, ale tym razem pozwoliła myślom płynąć bez konieczności wypowiadania ich na głos. Czasami obecność była ważniejsza niż słowa.

Wiatr ucichł na moment, jakby natura wstrzymała oddech, pozwalając trzem kobietom na ten moment wspólnego milczenia. Liście zawisły w powietrzu, nieruchome, zanim ponownie opadły na ziemię.

Brix wreszcie podniosła się z kolan, jej ruchy były powolne, jakby każda część jej ciała ważyła tonę. Maise pomogła jej, jej dłoń była chłodna, ale stała. Brix stała teraz przed nagrobkiem, jej kolorowy płaszcz był poplamiony błotem na kolanach, włosy w nieładzie, twarz mokra i opuchnięta od płaczu.

– Nie przyniosłam kwiatów – powtórzyła, jakby to wyznanie było ważniejsze niż wszystko inne, co powiedziała. – Nie chciałam. Nie... nie zasługuje na nie. Nie po tym, co zrobiła.

Jej dłoń uniosła się do włosów, ponownie ten nerwowy gest, który był jej znakiem rozpoznawczym w chwilach stresu.

– Ale też nie mogę... nie mogę jej nienawidzić w pełni. I to... to mnie zabija.

Persephone podeszła bliżej, stanęła obok Brix, jej elegancki płaszcz był czysty i nienaruszony, kontrastujący z ubłoconym strojem przyjaciółki.

– Miłość i nienawiść nie wykluczają się – powiedziała spokojnie, jej głos był równy, analityczny, ale coś w jej tonie sugerowało, że mówi z własnego doświadczenia. – Można kochać kogoś i jednocześnie czuć pogardę za to, kim się okazał.

Brix spojrzała na nią, jej oczy, zazwyczaj ciepłe i pełne życia, teraz były puste, jakby ktoś zgasił w nich światło.

– Jak ty to robisz? – zapytała cicho. – Jak ty to znosisz? Z Eleanor?

Persephone milczała przez chwilę, jej wzrok powędrował ku nagrobkowi, ku imionom wyrytym w kamieniu.

– Analizuję – odpowiedziała w końcu, jakby to była najprostsza rzecz na świecie. – Próbuję zrozumieć. Nie muszę akceptować, żeby zrozumieć.

– Ale to nie boli? – Brix pytała dalej, jej głos był cichy, prawie szeptem. – To nie sprawia, że czujesz się... zdradzona?

Persephone odwróciła wzrok od nagrobka i spojrzała prosto w oczy Brix. Coś w jej spojrzeniu drgnęło, pęknięcie w masce spokoju, które rzadko pozwalała komukolwiek zobaczyć.

– Tak – przyznała cicho. – Boli.

To jedno słowo, wypowiedziane tak po prostu, bez analizy, bez intelektualnego dystansu, sprawiło, że Brix poczuła coś, co mogło być ulgą. Nie była sama w swoim bólu. Nie była jedyna, która czuła się rozdarta.

Maise wstała z ziemi, jej ciemne spodnie były mokre od trawy, ale nie zwróciła na to uwagi. Stanęła po drugiej stronie Brix, tworząc z trójkąt wokół nagrobka.

– Moja babcia Ophelia – zaczęła, jej głos był chłodny, ale w jego głębi czaiło się coś, co rzadko pozwalała wyjść na powierzchnię. – Nigdy jej tak naprawdę nie znałam. Była... dystansowana. Zamknięta w sobie. Teraz zastanawiam się, czy ten dystans nie był sposobem na ukrycie czegoś. Na nie dopuszczenie nikogo na tyle blisko, żeby zobaczył prawdę.

Brix pociągnęła nosem, ocierając łzy wierzchem dłoni. Jej makijaż rozmazał się, tworząc ciemne smugi na policzkach, ale nie przejmowała się tym.

– Przynajmniej twoja babcia nie udawała idealnej – powiedziała, w jej głosie słychać było gorycz. – Zoya... ona była taka ciepła. Taka obecna. Piekła ciasteczka, opowiadała historie, śmiała się tym swoim śmiechem, który... który sprawiał, że wszyscy wokół też chcieli się śmiać.

Jej głos załamał się ponownie, ale tym razem powstrzymała płacz, zaciskając powieki i biorąc głęboki oddech.

– I to wszystko było kłamstwem. Całe jej życie było kłamstwem.

– Nie całe – zaprzeczyła Persephone cicho. – Emocje, które czuła do rodziny... to mogło być prawdziwe. Ludzie potrafią kochać i jednocześnie ukrywać mroczne sekrety. To nie musi być wzajemnie wykluczające.

Brix pokręciła głową, jej włosy tańczyły wokół twarzy, czarne pasma przylepiały się do mokrych policzków.

– Jak mogę w to wierzyć? Jak mogę wierzyć w cokolwiek, co mi powiedziała?

Maise poruszyła się lekko, jej dłoń sięgnęła do kieszeni, jakby szukała czegoś, ale w końcu zrezygnowała.

– Nie musisz wierzyć – powiedziała spokojnie. – Musisz tylko... istnieć z tym. Jakoś.

Brix spojrzała na nagrobek, na imiona wyryte w kamieniu. Zoya. Aiden. Margaret. Trzy osoby, które odeszły. Trzy osoby, które zostawiły ślady w jej życiu. Dziadek Aiden z jej opowieściami o młodości i spokojnym uśmiechem. Mama Margaret z jej bezczelnym śmiechem i pocałunkami na dobranoc. I babcia Zoya, która była obiema tymi osobami jednocześnie – kochającą babcią i morderczynią.

– Dziadek Aiden nie wiedział – szepnęła Brix, bardziej do siebie niż do przyjaciółek. – Jestem pewna. On... on był taki szczery. Taki prosty. Gdyby wiedział, widziałabym to w jego oczach. W tym, jak o niej mówił.

Persephone skinęła głową, jej twarz pozostała neutralna, ale jej słowa były ostrożne.

– To możliwe. Nie wszystkie sekrety wychodzą na jaw. Nie wszystkie zbrodnie są odkrywane przez tych, którzy są najbliżej.

– Więc on żył z nią przez całe życie – ciągnęła Brix, a w jej głosie pojawiła się nowa nuta – rozpacz za dziadkiem, który kochał kobietę, która nie istniała. – Kochał kogoś, kogo nie było. Tak jak ja.

Maise nachyliła się lekko, jej porcelanowa cera wydawała się jeszcze bardziej blada w szarym świetle.

– Nie – powiedziała stanowczo, choć jej głos pozostał cichy. – Ty kochałaś kogoś, kto istniał. Tę część Zoyi, która była prawdziwa. To, że ukrywała inną część... to nie znaczy, że wszystko było fałszywe.

Brix spojrzała na nią, jej oczy były szerokie, pełne łez, które wciąż napływały.

– Ale jak mogę oddzielić jedno od drugiego? Jak mogę powiedzieć "to była prawdziwa Zoya, a to była fałszywa"?

– Nie możesz – odparła Persephone. – To nie działa tak. Ludzie są całościami, nie zestawami oddzielnych kawałków.

Wiatr znów powiał, mocniej tym razem, przynosząc ze sobą zapach wilgotnej ziemi i gnijących liści. Brix zadygotała, jej kolorowy płaszcz nie był wystarczającą ochroną przed chłodem listopada. Ale nie ruszyła się z miejsca, stała jak wryta przed nagrobkiem, jakby czekała na coś, co mogło jej dać odpowiedzi, których potrzebowała.

– Mama – szepnęła w końcu, jej głos był ledwo słyszalny. – Margaret. Ona... ona nie wiedziała. Jestem pewna. Była tą drogą córką, która uwielbiała swoich rodziców. Gdyby wiedziała... gdyby chociaż podejrzewała...

Urwała, jakby słowa utknęły jej w gardle.

– Może dlatego Zoya była taką idealną babcią – powiedziała cicho, a w jej głosie pojawiła się gorycz, która kąsała każde słowo. – Może starała się odkupić. Może myślała, że jeśli będzie wystarczająco dobrą babcią, to somehow zrekompensuje to, co zrobiła. Ale to nie działa tak, prawda? To nie działa.

Persephone milczała, ale jej twarz zdradzała, że rozważa te słowa, analizuje je, szuka w nich logiki, której mogła się trzymać.

– Nie ma odkupienia – powiedziała Maise cicho, jej głos był płaski, pozbawiony nadziei, ale też pozbawiony potępienia. – Jest tylko... życie z konsekwencjami.

Brix spojrzała na nagrobek po raz ostatni. Litery zdawały się drwić z niej, złota farba błyszczała w słabnącym świetle dnia.

– Życie z konsekwencjami – powtórzyła, smakując te słowa. – Ale ona nie żyje z konsekwencjami. Ona nie żyje w ogóle. Zostawiła nas z tym. Zostawiła nas z tym... tym kłamstwem.

Jej dłoń uniosła się, jakby chciała dotknąć kamienia, ale w ostatniej chwili zatrzymała się w powietrzu. Drżała.

– Nie mogę jej nawet zapytać dlaczego – szepnęła, a w jej głosie było coś, co brzmiało jak rozpacz. – Nie mogę spojrzeć jej w oczy i zapytać: dlaczego to zrobiłaś? Jak mogłaś? Czy w ogóle myślałaś o nas, kiedy...

Urwała, nie mogąc dokończyć.

Persephone podeszła bliżej, jej dłoń znalazła się na ramieniu Brix – gest, który był rzadkością dla niej, dowód na to, że nawet ona potrzebowała czasem wyjść poza swoją strefę komfortu.

– Nie dostaniemy wszystkich odpowiedzi – powiedziała cicho, jej głos był spokojny, ale nie pozbawiony ciepła. – Nie od nich. Nie od zmarłych.

Brix skinęła głową, ale jej oczy pozostały utkwione w nagrobku.

– Wiem – szepnęła. – Ale to nie sprawia, że jest łatwiej.

Maise stała obok nich, jej postawa była sztywna, ale jej obecność była stała. Nie uciekała od emocji Brix, nie próbowała ich stłumić ani zmienić. Po prostu była, co dla niej było formą wsparcia, którą rzadko oferowała.

– Chodźmy – powiedziała w końcu Persephone, jej głos był miękki, ale stanowczy. – Jest zimno. I... zrobi się ciemno.

Brix nie ruszyła się od razu. Stała jeszcze przez moment, jej wzrok wędrował po imionach wyrytych w kamieniu, jakby próbowała wypalić je w pamięci, zapamiętać każdy szczegół.

– Żegnaj, babciu – szepnęła w końcu, słowa były ledwo słyszalne, uniesione przez wiatr. – Żegnaj, dziadku. Żegnaj, mamo.

Ostatnie słowo załamało się w jej ustach. Odwróciła się gwałtownie, jakby nie mogła znieść widoku nagrobka ani chwili dłużej. Jej kolorowy płaszcz rozpostarł się wokół niej, jaskrawa plama na tle szarego cmentarza, gdy ruszyła w stronę wyjścia, nie czekając na przyjaciółki.

Persephone i Maise wymieniły spojrzenia – krótkie, nieme porozumienie między dwiema kobietami, które rzadko potrzebowały słów, by się zrozumieć. Ruszyły za Brix, ich kroki były ciche na wilgotnej trawie.

Brix szła szybko, prawie biegła, jakby chciała uciec od tego miejsca, od tych emocji, od wszystkiego, co ją tam czekało. Jej włosy pląsały wokół jej twarzy, czarne pasma wymykające się spod kontroli, tak jak jej uczucia. Nie oglądała się za siebie, nie patrzyła na inne nagrobki, które mijała. Jej wzrok był utkwiony przed siebie, w bramie cmentarza, która wydawała się tak odległa, jakby oddalała się z każdym jej krokiem.

Persephone przyspieszyła, jej elegancki płaszcz falował wokół niej, gdy próbowała dotrzymać kroku Brix. Maise podążyła za nimi, jej chód był spokojniejszy, bardziej kontrolowany, ale jej oczy nie odrywały się od pleców przyjaciółek.

Wiatr wzmógł się, gdy zbliżały się do wyjścia. Liście tańczyły wokół nich, wirowały w powietrzu, jakby chciały zatrzymać ich na miejscu, nie pozwolić im odejść. Ale trzy kobiety szły naprzód, każda z nich niosąc w sobie kawałek tego, co zostawiły przy nagrobkach.

Brix zatrzymała się dopiero przy bramie cmentarza. Jej dłonie oparły się o żelazne pręty, jej oddech był urywany, nie tylko od szybkości chodu. Stała tam, plecami do przyjaciółek, jej ramiona drżały – od zimna, od emocji, od wszystkiego, co się w niej kłębiło.

– Chcę iść do domu – powiedziała cicho, gdy Persephone i Maise do niej podeszły. Jej głos był stłumiony, jakby mówiła przez warstwę czegoś, co nie pozwalało jej w pełni wyrazić słów. – Ale nie wiem, który dom jest teraz prawdziwy.

Persephone położyła dłoń na jej ramieniu, gest, który był dla niej nietypowy, ale w tym momencie wydawał się jedyną właściwą rzeczą do zrobienia.

– Dom jest tam, gdzie my jesteśmy – powiedziała cicho. – Wszystkie trzy.

Brix odwróciła się, jej oczy były czerwone od płaczu, ale w ich głębi pojawiło się coś, co mogło być błyskiem wdzięczności.

– Naprawdę w to wierzysz? – zapytała, jej głos drżał.

Persephone skinęła głową, jej twarz pozostała spokojna, ale jej słowa były pewne.

– Wiem to.

Maise stała obok nich, jej postawa była nieruchoma, ale jej obecność mówiła więcej niż tysiąc słów. W jej chłodnym spojrzeniu widać było coś, co mogło być zgodą, albo przynajmniej akceptacją tego, co Persephone powiedziała.

Brix wzięła głęboki oddech, który wydawał się wypełniać jej całe ciało, jakby nabierała powietrza po długim czasie spędzonym pod wodą.

– Okay – szepnęła. – Okay.

To jedno słowo, wypowiedziane tak po prostu, było obietnicą. Że sobie poradzi. Że one sobie poradzą. Że cokolwiek przyniesie przyszłość, będą się z tym mierzyć razem.